Ken jij de dood?

socrates

 

De enige echte wijsheid is weten dat je het niet weet  – Socrates

 

Nog steeds een gezegde dat voor mij elke dag weer bevestigd wordt.  Soms word ik door leren en levenservaring overmoedig en denk het even te weten, totdat het besef er weer is. Het enige dat ik weet is dat ik het niet weet. Ondanks mijn studie over de dood, weet ik niet wat de dood is. Het doet me ook denken aan een quote van Rambass:

Zen student: Wat gebeurt er na de dood?

Zen Master: Ik weet het niet.

Zen student: Hoe kan het dat je het niet weet?  Je ben een Zen Master.

Zen Master: Maar ik ben geen dode Zen Master.

Toch denken we veel over de dood te weten en daarom wil ik deze week  7 aannames over de dood ontmaskeren.

Aanname 1: Als je een ervaring met de dood hebt gehad, weet je hoe de dood werkt.

Hierdoor kunnen patiënten, professionals en familie vooraf al een oordeel hebben over de pijn en andere symptomen die de stervende heeft of zal krijgen. Of men denkt te weten hoe het stervensproces zal gaan lopen, hoe lang het stervensproces zal duren. Of men denkt te weten wat de beste omgeving is voor de stervende om te vertoeven, waar de stervende het liefste is, dan wel waar hij of zij wil overlijden.

Aanname 2: Je wordt verwacht het bewustzijn te hebben verloren wanneer je overlijdt.

Men gaat ervan uit dat iedereen op dezelfde manier overlijdt. Natuurlijk zijn er ziektes, waarbij de kans op bewustzijnsverlies aan het einde groter is. Maar buiten onverwachte overlijdens, zoals hartstilstand, ongeluk e.d. , is 6 – 30 % van de mensen die overlijden bij bewustzijn op het moment van overgaan.

Aanname 3:  Familie  wil bij de geliefde persoon zijn als deze overlijdt.

Iemand kan heel van iemand houden en toch niet bij het overlijden aanwezig willen zijn. Soms wil ook de stervende niet dat er iemand van zijn naasten aanwezig is. Ga er dus niet van uit dat het normaal is dat als men van iemand houdt, men bij zijn of haar overlijden wil zijn of dat de stervende wil dat zijn geliefde naasten erbij zijn. Het omgekeerde kan ook voorkomen. Iemand is erg boos op degene die stervende is en wil juist wel graag bij het overlijden zijn. Het is dus belangrijk als professional of ander familielid om dit van te voren te vragen aan een ieder. Een simpele vraag is voldoende: “Wil je erbij zijn op het moment van doodgaan?´  En zoals ik al eerder zei, ook al is het antwoord bevestigend, als de stervende anders wil, moet men deze wens respecteren.

Aanname 4:  De stervende wil niet alleen zijn als hij  of zij overlijdt.

“Hoe” iemand kiest te overlijden is afhankelijk van zijn of haar persoonlijkheid. Soms overlijdt iemand waarbij al dagen gewaakt wordt, als degene die al uren naast het bed zit even naar het toilet gaat. Of iemand overlijdt als degene die naast hem of haar zit midden in de nacht net even is ingedommeld. Een andere stervende wacht tot alle geliefde naasten in de buurt zijn. Ieder sterft op zijn eigen wijze.

Aanname 5: Familieproblemen worden opgelost

Soms hebben we als professionals een oordeel wanneer familieleden weigeren de stervende te bezoeken terwijl de stervende er zo naar verlangt. We kennen echter niet de familiehistorie en we weten niet wat er gespeeld heeft, dus mogen daar niet over oordelen. Het is dan belangrijk dat we onze ideeën daarover los laten.  We zien graag dat alle onenigheid is bijgelegd en vergeven. Helaas is dat regelmatig niet mogelijk.

secrets_of_the_universeAanname 6: De geheimen van het universum zullen worden onthuld.

Stervenden hebben veel wijsheid. We kunnen dan ook veel van ze leren over hoe te leven.  Toch ook weer niet elke woord wat ze zeggen heeft een diepere betekenis. Soms is een deur  die open staat echt gewoon een deur die open staat.

Aanname 7:  Je moet de stervende zeggen dat het goed is, dat hij of zij mag gaan.

Soms zeggen daden meer als woorden.  Als je vindt dat je het moet zeggen, maar je gevoel staat er niet achter, laat het dan achterwege. De stervende voelt de discrepantie en wordt er alleen onrustig door. Hetzelfde is het geval wanneer je de zin herhaaldelijk zegt. Alsof je genoeg hebt van de zorg voor de stervende.  Dus het veroorzaakt eerder onrust als rust. Elke stervensproces is persoonlijk en heeft zijn eigen tijd. Het is dan beter om te zeggen: : het is jouw pad, je mag gaan wanneer het voor jou comfortabel voelt.

Als het om de dood gaat, zijn we allemaal beginners.

 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s