Omdat ik ook deel uitmaak van de familie!

het rouwende kind
Auteursrecht: savageultralight / 123RF Stockfoto

Hoe ervaren kinderen zelf de deelname aan rituelen na de dood van één van de ouders of van hun broertje of zusje? Professionals net als ik, kunnen wel zeggen dat het goed is om ze deel te laten nemen als rituelen, zoals de wake, de afscheidsdienst, het bezoeken van het graf en het uitstrooien van de as, maar vinden kinderen dat zelf ook? Tot dusver was het meeste onderzoek hierover gedaan onder de ouders van deze kinderen, nu zijn er ook kinderen zelf aan het woord geweest in een onderzoek in Noorwegen. Enkele citaten uit dit onderzoek:

Meisje, 11 jaar, die haar vader heeft verloren, schreef een lofrede: “Ik wou ook iets toevoegen van mijzelf. “

Meisje, 9 jaar, die haar broertje heeft verloren, legde haar teddybeer bij haar broertje in de kist:

” Mijn zusje en ik hebben alle twee onze teddybeer bij hem in de kist gelegd, waarmee we de nacht ervoor nog hadden geslapen.  Mama vroeg of we dat wilden doen. En wij wilden dat, want zo had hij iets wat naar ons rook.”

Sommige kinderen steken kaarsjes aan,  helpen mee de deksel op de kist te doen of de kist dicht te schroeven.  Veel kinderen zeiden zich hierdoor verbonden te voelen met de overledene. Vaak werd ook vermeld dat de overledene koud was.

Hoe de kinderen de afscheidsdienst ervaarden, was wisselend. Het ene kind kon zich de afscheidsdienst nog in detail herinneren, het andere kind kon zich alleen de grote lijnen voor de geest halen. Enkele opmerkingen hierover:

Meisje, 9 jaar, die haar vader heeft verloren: ”Zelfs mijn leraar was op de begrafenis, voor mij alleen.”

Jongen, 12 jaar, die zijn vader heeft verloren: “ Mijn klas was er ook helemaal. Ik vond dat erg fijn, want zo konden ze beter zien en begrijpen wat het overlijden van mijn vader betekende.”

Jongen,9 jaar, die zijn vader heeft verloren: “Mijn klasgenoten waren niet op de begrafenis. Dat vond ik erg jammer. We zijn altijd erg close en ik miste ze. “  Hij vond het wel fijn dat, toen hij terug op school kwam, ze tekeningen en brieven voor hem hadden gemaakt.

Deze opmerkingen laten zien dat niet alleen voor volwassenen, maar het ook voor kinderen belangrijk is dat er sociale steun is. Dat het kind wordt gezien in zijn of haar verdriet.

Toch kan het bijwonen van een ritueel ook erg aangrijpend zijn:

Meisje, 9 jaar, die haar broer heeft verloren,  en samen met de overige familieleden de touwen vast had om de kist in het graf te laten zakken: “ toen we het lieten zakken met het touw, wou ik het touw niet loslaten. Maar de kist was te zwaar en ik kon het touw niet vasthouden.”

Doch de meeste kinderen praten rustig over dit ritueel:

Meisje, 11 jaar, die haar zusje heeft verloren: “De priester gaf het zegen en toen lieten ze de kist zakken.  Sommige mensen legden bloemen op haar kist.”

OLYMPUS DIGITAL CAMERAEen bezoek aan het graf geeft kinderen het gevoel van verbondenheid:

Jongen, 9 jaar, die zijn vader heeft verloren: “ Op een bepaalde manier voel je dat mensen die dood zijn, toch aanwezig zijn. We doen een kaarsje aan en dat soort dingen en praten met papa. Bijvoorbeeld op zijn verjaardag zeg ik: van harte gefeliciteerd, en ik zeg: tot de volgende keer, als we weer weggaan.”

Dit zijn uitspraken van enkele kinderen. Niet elk kind is hetzelfde. Een kind kan zelf het beste aangeven of het deel wil nemen aan een ritueel.  Want ook een kind maakt deel uit van de rouwende familie.

Uit Article:  Gunn Helen Søfting, Atle Dyregrov, and Kari Dyregrov, Because I’m Also Part of the Family. Children’s Participation in Rituals After the Loss of a Parent or Sibling: A Qualitative Study From the Children’s Perspective, Omega (Westport) 0030222815575898, first published on March 20, 2015 as doi:10.1177/0030222815575898  OMEGA—Journal of Death and Dying

Wilt u meer weten, neem dan contact met ons op via http://www.levenenloslaten.nl

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s