Echt is anders!

moederAfgelopen week was het 7 november.  Voor veel mensen een doodgewone dag, voor sommige mensen een speciale dag. Voor mij is 7 november een speciale dag. 7 november 2008 is de dag waarop ik afscheid begon te nemen van mijn moeder.

En deze dag is beter in mijn geheugen gegrift dan de dag van haar overlijden, waar ik me soms zelfs in de dag vergis. Die dag had ik een examen. Normaliter begeleidde ik mijn moeder bij de ziekenhuisbezoeken, die dag  nam daardoor mijn zus de honneurs waar. Hoewel ik glansrijk het examen afsloot, voelde ik geen blijdschap. Alleen een onheilspellend gevoel  waardoor ik zo snel mogelijk mijn zus belde.  Het slechte nieuws was kort, er waren uitzaaiingen van de longkanker in de lever. Er was een levensverwachting van twee tot zes maanden.  Tweeënhalve maand later overleed mijn moeder.

Op het moment dat ik de boodschap hoorde,  begon het rouwproces.  Anticiperende rouw, noemen we dat. Ook mijn moeder begon aan haar rouwproces, wetend dat haar leven tot een eind kwam. Tot die datum hadden we beide, tezamen met de rest van de familie,  nog het idee dat er sprake zou zijn van genezing. De operatie was succesvol, de bestralingen achter de rug. Het ging goed, met uitzondering van de pijn in haar maag. We hadden in ieder geval niet verwacht, dat haar leven zo snel tot een einde zou komen.

Een week later was mijn broer jarig. Het is de laatste verjaardag van haar kinderen die ze nog heeft meegemaakt. Samen zijn we er naar toe geweest. En hoewel ze er nog uitzag als de oude vertrouwde moeder, de kanker had haar toen nog niet uitgemergeld, wisten alle betrokkenen, dat dit in ieder geval de laatste verjaardag van mijn broer zou zijn die mijn moeder mee zou maken. Heel bewust beleefden we deze dag. Misschien zelfs iets wat afstandelijk, om de pijn van dit feit niet volledig te hoeven voelen.  We spraken erover dat ze er het jaar erop niet meer bij zou zijn, doch de tranen drukten we weg.  Zij voelde de pijn van dat ze haar kinderen moet loslaten, en wij voelden dat we verder moesten zonder haar.

En zo kwamen er steeds meer momenten waarvan we wisten dat het de laatste keer was. Ik was zorgzaam en bewust van het feit dat ze nog steeds leefde.  Toch was ik me ook bewust dat ze snel dood zou gaan.  En soms betrapte ik me erop dat ik meer met een professionele blik naar haar keek, dan met de blik van een dochter.  Zo was het voor mij gemakkelijker om de aftakeling te zien.  En als ik besefte wat ik deed, opende ik mijn hart weer. Om de liefde te voelen die ik voor mijn moeder had. Om de pijn te voelen dat ze me zo snel al zou verlaten.  Om samen te kunnen praten en huilen over het komende afscheid.

handen2Want het gevaar bestaat dat we zo anticiperen op de naderde dood, dat we ons  terugtrekken om ons voor te bereiden op het verlies. Het gevaar bestaat  dat we er niet meer zijn voor de stervende. Het gevaar bestaat dat de stervende zich hierdoor eenzaam voelt in de laatste periode van zijn of haar leven. Er wordt nog wel voor hem of haar gezorgd, lichamelijk. Er wordt gewassen, de eventuele wonden worden verzorgd, maar emotioneel trekken we ons steeds verder weg van de stervende.  Het ziekbed van mijn moeder was niet lang, slechts tweeënhalve maand.  Hoe langer een ziekbed duurt, hoe meer er geanticipeerd kan worden op de naderde dood, hoe meer men zich kan terugtrekken, de stervende eenzaam achterlatend.  Ook een stervende kan eenzelfde patroon laten zien. En als beiden rouwen om wat komen gaat en zich terugtrekken, dan is er geen echt contact meer. Het contact wat beiden zo nodig hebben in de laatste levensfase.

Toch is het een natuurlijke reactie van de mens om te anticiperen op de naderende dood. Men rouwt al om hetgeen men gaat verliezen. Maar als het verlies daar is, heeft de anticiperende rouw weinig zin gehad. Wat ik daarmee wil zeggen is, dat de pijn van het verlies niet minder is, als het dierbare overlijdt. Ik was voorbereid op het overlijden van mijn moeder. Toch de uiteindelijke pijn van het verlies was anders dan ik had verwacht.  Dan pas voel je echt hoe het is zonder die ander.

Advertenties

One thought on “Echt is anders!

  1. Hein 10 november 2014 / 3:14 pm

    Sterkte met je verlies. De uiteindelijke pijn is inderdaad niet te schatten.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s